Si Apolinario Mabini y Maranan ay isinilang noong Hulyo 23, 1864, sa Talaga, Tanauan, Batangas. Siya ang panganay sa walong anak nina Inocencio Mabini at Dionisia Maranan, na parehong mga magsasaka. Dahil sa hirap ng buhay, nagsumikap si Mabini sa pag-aaral at ipinakita ang kanyang pambihirang talino sa murang edad.

Edukasyon at Kaalaman

Nag-aral siya sa Colegio de San Juan de Letran kung saan natapos niya ang kursong pilosopiya. Dahil sa kanyang katalinuhan, nakakuha siya ng iskolarship upang ipagpatuloy ang pag-aaral ng abogasya sa Unibersidad de Santo Tomas. Sa kabila ng hirap sa buhay, nagtapos siya ng abogasya noong 1894 at naging isa sa mga bihasang abogado ng kanyang panahon.

Pakikilahok sa Kilusang Propaganda

Habang nag-aaral, sumali si Mabini sa Kilusan para sa Reporma at naging bahagi ng La Liga Filipina, isang samahan na itinatag ni José Rizal noong 1892. Naniniwala siya na maaaring makamit ang pagbabago sa mapayapang paraan. Subalit, nang ipatapon si Rizal at tuluyang mabuwag ang La Liga Filipina, napagtanto ni Mabini na kailangang gumamit ng mas radikal na paraan upang makamit ang kalayaan.

Pagkakasakit at Pagpaparalisa

Noong 1896, tinamaan si Mabini ng polio, na nagresulta sa kanyang pagkaparalisa mula baywang pababa. Sa kabila ng kanyang kapansanan, hindi ito naging hadlang sa kanyang paglilingkod sa bayan. Patuloy siyang nagsulat ng mga sanaysay at dokumentong may kinalaman sa himagsikan.

Utak ng Rebolusyon

Noong 1898, hinirang siya ni Emilio Aguinaldo bilang Punong Tagapayo ng Rebolusyonaryong Pamahalaan. Siya ang utak sa likod ng maraming mahahalagang dokumento at batas ng Unang Republika ng Pilipinas, kaya tinawag siyang “Utak ng Rebolusyon”.

Ilan sa kanyang mahahalagang kontribusyon ay:

• Pagsulat ng Konstitusyon ng Republika ng Malolos
• Pagpapayo kay Aguinaldo sa estratehiya ng digmaan laban sa mga Amerikano
• Pagtutol sa kasunduan ng mga Pilipino at Amerikano na nagpapasailalim sa bansa sa Estados Unidos

Pagdakip at Pagpapalayas

Nang matalo ang mga Pilipino sa Digmaang Pilipino-Amerikano, nahuli si Mabini ng mga Amerikano noong Disyembre 10, 1899. Tumanggi siyang sumumpa ng katapatan sa Amerika kaya ipinatapon siya sa Guam noong 1901. Makalipas ang dalawang taon, bumalik siya sa Pilipinas matapos siyang sumumpa ng katapatan sa Amerika, ngunit patuloy pa rin siyang nagsusulat laban sa pananakop.

Pagkamatay

Si Apolinario Mabini ay pumanaw noong Mayo 13, 1903, dahil sa cholera. Sa kabila ng kanyang maagang pagpanaw, naiwan ang kanyang mga sinulat at kontribusyon bilang inspirasyon sa mga Pilipino.

Pamana at Epekto

Si Apolinario Mabini ay isa sa pinakadakilang bayani ng Pilipinas. Ang kanyang katalinuhan, katatagan, at pagmamahal sa bayan ay naging gabay ng mga susunod na henerasyon. Hanggang ngayon, kinikilala siya bilang simbolo ng talino at prinsipyo sa paglilingkod sa bayan.

Maraming paaralan, lansangan, at institusyon ang ipinangalan sa kanya bilang pagpaparangal sa kanyang mga nagawa. Ang kanyang aklat na La Revolución Filipina ay nananatiling isang mahalagang babasahin tungkol sa kasaysayan ng rebolusyon sa Pilipinas.