Si Antonio Luna de San Pedro y Novicio Ancheta ay isinilang noong Oktubre 29, 1866, sa Binondo, Maynila. Siya ang bunso sa pitong magkakapatid nina Joaquín Luna de San Pedro at Laureana Novicio Ancheta. Isa sa kanyang mga nakatatandang kapatid ay si Juan Luna, ang tanyag na pintor ng Spoliarium.

Lumaki si Luna sa isang may-kayang pamilya na nagbibigay halaga sa edukasyon. Siya ay isang matalinong mag-aaral at naging bihasa sa iba’t ibang larangan tulad ng kimika, agham, at medisina.

Edukasyon at Pag-aaral sa Ibang Bansa

Nag-aral siya sa Ateneo Municipal de Manila at kumuha ng kimika sa Unibersidad de Santo Tomas. Sa tulong ng isang scholarship, ipinagpatuloy niya ang kanyang pag-aaral sa Unibersidad Central de Madrid kung saan siya nagtamo ng doktorado sa parmasya.

Bukod sa agham, masigasig din si Luna sa pagsusulat. Isa siyang mahusay na manunulat at nagbigay ng mga artikulo sa pahayagang La Solidaridad, gamit ang sagisag-panulat na “Taga-Ilog”. Sa kanyang mga isinulat, mariin niyang tinuligsa ang pang-aabuso ng mga Espanyol at itinulak ang reporma sa Pilipinas.

Pagbabalik sa Pilipinas at Pakikilahok sa Himagsikan

Bumalik si Luna sa Pilipinas noong 1894 at nagturo sa Universidad de Santo Tomas. Gayunpaman, nang sumiklab ang Himagsikan noong 1896, inaresto siya ng mga awtoridad ng Espanya dahil sa hinalang pagiging kasapi ng Katipunan. Siya ay ipinatapon sa España, ngunit pagkaraan ng dalawang taon ay bumalik sa Pilipinas.

Pagdating niya, sumali siya sa rebolusyonaryong kilusan at ginamit ang kanyang kaalaman sa estratehiyang militar upang palakasin ang hukbo ng mga Pilipino.

Heneral ng Hukbong Pilipino

Nang maitatag ang Unang Republika ng Pilipinas, hinirang si Luna bilang Heneral ng Hukbong Pilipino. Sa kabila ng kanyang pagiging bagong opisyal sa militar, mabilis niyang napalakas ang sandatahang lakas ng bansa. Ilan sa kanyang mga naging kontribusyon ay:

• Pagtatatag ng Akademya Militar upang sanayin ang mga sundalo.
• Pagpapalakas ng depensa sa Gitnang Luzon, partikular sa mga lalawigan ng Pangasinan, Pampanga, at Tarlac.
• Pagpapasimuno ng mga gerilyang taktika at depensa laban sa mga sundalong Amerikano.

Isa sa kanyang pinakamalaking tagumpay ay ang matibay na depensa sa Bayang Bataan, na nagpahirap sa pagsulong ng mga sundalong Amerikano.

Alitan sa Loob ng Pamahalaan

Bagamat mahusay si Luna bilang isang heneral, marami siyang nakaalitang opisyal, kabilang na si Emilio Aguinaldo at ang ilang opisyal ng hukbo. Kilala siya sa kanyang mahigpit na disiplina, kaya marami ang hindi nagustuhan ang kanyang paraan ng pamumuno.

Nagkaroon din ng tensyon sa pagitan nina Luna at Aguinaldo, lalo na nang hindi siya binigyan ng sapat na kapangyarihan sa hukbong sandatahan. Dahil dito, lalong lumalim ang hidwaan sa pamahalaang rebolusyonaryo.

Pagkamatay ni Antonio Luna

Noong Hunyo 5, 1899, inutusan si Luna na magpunta sa Cabanatuan, Nueva Ecija, upang makipagpulong kay Aguinaldo. Sa kanyang pagdating sa kwartel, sinalubong siya ng mga sundalo ng pangulo at pinagbabaril at pinagsasaksak.

Ayon sa mga ulat, ang pagpatay kay Luna ay isang sabwatan ng mga opisyal ng hukbo upang alisin siya sa kapangyarihan. Walang opisyal na nag-ako ng responsibilidad sa kanyang pagkamatay, ngunit ito ay itinuturing na isa sa pinakamalaking trahedya sa kasaysayan ng Pilipinas.

Pamana at Epekto

Si Antonio Luna ay kinikilala bilang isa sa pinakamahuhusay na heneral ng Pilipinas. Ang kanyang husay sa estratehiyang militar at dedikasyon sa bayan ay nagbibigay inspirasyon sa mga Pilipino hanggang sa kasalukuyan.

Maraming paaralan, lansangan, at institusyon ang ipinangalan sa kanya bilang parangal sa kanyang kabayanihan. Isa siya sa mga pangunahing tauhan sa pelikulang Heneral Luna (2015), na muling nagbigay-liwanag sa kanyang buhay at kontribusyon sa bayan.